Kasusastraan Sunda (Bagian Kahiji)

Kasusastraan sunda wancahna tina kasusastraan. Asalna tina kecap “su” anu hartina alus jeung “sastra” anu hartina tulisan atawa karangan. Jadi kasusastraan teh hartina karangan anu alus. Alus kumaha?

Karangan anu kaasup kana kasusastraan bisa ngahudang rasa hate ngadidik budi nepi ka anu maca teh kapangaruhan. Loba kajadian anu maca karangan anu alus tibarang mimiti dibaca teu dilesotkeun satacan anggeus macana. Aya deui kajadian anu maca lalakon sedih, make nyurucud cipanon. Teu sadar yen anu dicaritakeun dina karangan teh kadar carita teu aya kanyataanana. Kitu deui upama maca lalakon anu piambekkeun, pikangewaeun, pikabungaheun, jeung sajabana gede pisan pangaruhna kanu macana.

Basa nu dipake kunu ngarang disebutna basa bujangga. Kecap-kecapna makna biasa bae ngan kusabab bisa nyusunna nu dicaritakeun teh eces, ebreh dina pikiran nu macana.

Anu ahli kana ngarang karangan anu alus kitu disebutna bujangga, ahli basa atawa ahli sastra. Kusabab kitu sok disebut oge sastrawan. Kasusastraan Sunda Kasusastraan sunda wancahna tina kasusastraan. Asalna tina kecap su anu hartina alus jeung sastra anu hartina tulisan atawa karangan. Jadi kasusastraan teh hartina karangan anu alus. Alus kumaha? Karangan anu kaasup kana kasusastraan bisa ngahudang rasa hate ngadidik budi nepi ka anu maca teh kapangaruhan. Loba kajadian anu maca karangan anu alus tibarang mimiti dibaca teu dilesotkeun satacan anggeus macana. Aya deui kajadian anu maca lalakon sedih, make nyurucud cipanon. Teu sadar yen anu dicaritakeun dina karangan teh kadar carita teu aya kanyataannana. Kitu deui upama maca lalakon anu piambekkeun, pikangewaeun, pikabungaheun, jeung sajabana gede pisan pangaruhna kanu macana. Basa nu dipake kunu ngarang disebutna basa bujangga. Kecap-kecapna makna biasa bae ngan kusabab bisa nyusunna nu dicaritakeun teh eces, ebreh dina pikiran nu macana. Anu ahli kana ngarang karangan anu alus kitu disebutna bujangga. Ahli basa, ahli sastra. Kusabab kitu sok disebut oge sastrawan.

Karangan para punjangga aya dua rupa, nyaeta basa ugeran, puisi jeung basa landaran (prosa). Loba pisan karangan sastrawan sunda, prosa oge puisi. Kawasna di bale pustaka mah araya keneh sarta loba karangan sastrawan sunda, kawantun dipiara dihade-hade.

Karangan anu panjang dina basa ugeran disebutna wawacan nyaritakeun nu ngarang dina wawacan make pupuh-pupuh kinanti, Sinom, Asmarandana, Dangdanggula, Landrang, Sambang, Maskumambang, Pangkur, Magatru, jeung sajabana.

Saba wawacan teh, diantarana aya wawacan Panji Wulung. Wawacan Munding Laya Dikusumah, Wawacan Purnama Alam, jeung sajabana. Anu kusim kuring kungsi dibaca sabagiannana nyaeta wawacan Purnama Alam. Kagambar dina pikiran jelas geulis kawanti-wanti, endah kabina-bina sarta tandang gandang pertentang, Putri Jin Ratna Suminar, kitu deui kacipta kasepna Purnama Alam anu dilalalakon keun dina eta wawacan. Eta wawacan purnama alam 12 jilid karandel. Kagambar kumaha panjangna eta carita.

Kabiasaan urang Sunda baheula sok maca wawacan, pikiran macana dihariringkeun make lagu buhun saban-saban pupuh,  anu sejenna ngariung ngadarengekeun.

Tos heula urusan eta, ayeuna urang nyaritakeun basa ugeran. Basa ugeran teh nyaeta karangan anu kauger ku aturan-aturan. Anu kaasup kana basa ugeran nyeta: pupuh, sisindiran, wawangsalan, jeung sajak.

Pupuh raket pisan kaitannana jeung lagu. Dina hiji pupuh sok aya sababaraha lagu, ari lagu-lagu anu sairna teu kaasup kana pupuh, disebutna kawih. 

(Hanca)

Pos ini dipublikasikan di Kabudayaan Sunda dan tag , . Tandai permalink.

2 Balasan ke Kasusastraan Sunda (Bagian Kahiji)

  1. santi ratnasari berkata:

    ga ngerti ah. pake bahasa indo donk

  2. Fahrurozy berkata:

    waduk ah. teu ngarti ngaing ngah

Tinggalkan Balasan

Isikan data di bawah atau klik salah satu ikon untuk log in:

Logo WordPress.com

You are commenting using your WordPress.com account. Logout / Ubah )

Gambar Twitter

You are commenting using your Twitter account. Logout / Ubah )

Foto Facebook

You are commenting using your Facebook account. Logout / Ubah )

Foto Google+

You are commenting using your Google+ account. Logout / Ubah )

Connecting to %s